Jr 20:7-9
Uwiodłeś mnie, Panie, a ja pozwoliłem się uwieść; ujarzmiłeś mnie i przemogłeś. Stałem się codziennym pośmiewiskiem, wszyscy mi urągają. Albowiem ilekroć mam zabierać głos, muszę obwieszczać: Gwałt i ruina! Tak, słowo Pańskie stało się dla mnie codzienną zniewagą i pośmiewiskiem. I powiedziałem sobie: Nie będę Go już wspominał ani mówił w Jego imię! Ale wtedy zaczął trawić moje serce jakby ogień, nurtujący w moim ciele. Czyniłem wysiłki, by go stłumić, lecz nie potrafiłem.
Rz 12:1-2
A zatem proszę was, bracia, przez miłosierdzie Boże, abyście dali ciała swoje na ofiarę żywą, świętą, Bogu przyjemną, jako wyraz waszej rozumnej służby Bożej. Nie bierzcie więc wzoru z tego świata, lecz przemieniajcie się przez odnawianie umysłu, abyście umieli rozpoznać, jaka jest wola Boża: co jest dobre, co Bogu przyjemne i co doskonałe.
Mt 16:21-27
Odtąd zaczął Jezus wskazywać swoim uczniom na to, że musi iść do Jerozolimy i wiele cierpieć od starszych i arcykapłanów, i uczonych w Piśmie; że będzie zabity i trzeciego dnia zmartwychwstanie. A Piotr wziął Go na bok i począł robić Mu wyrzuty: Panie, niech Cię Bóg broni! Nie przyjdzie to nigdy na Ciebie. Lecz On odwrócił się i rzekł do Piotra: Zejdź Mi z oczu, szatanie! Jesteś Mi zawadą, bo nie myślisz o tym, co Boże, ale o tym, co ludzkie. Wtedy Jezus rzekł do swoich uczniów: Jeśli kto chce pójść za Mną, niech się zaprze samego siebie, niech weźmie krzyż swój i niech Mnie naśladuje. Bo kto chce zachować swoje życie, straci je; a kto straci swe życie z mego powodu, znajdzie je. Cóż bowiem za korzyść odniesie człowiek, choćby cały świat zyskał, a na swej duszy szkodę poniósł? Albo co da człowiek w zamian za swoją duszę? Albowiem Syn Człowieczy przyjdzie w chwale Ojca swego razem z aniołami swoimi, i wtedy odda każdemu według jego postępowania.
HOMILIA I
Jeśli chcesz iść za mną ...
Odpowiedź na pytanie postawione w ubiegłą niedzielę nie jest i być nie może odpowiedzią tylko teoretyczną. Cokolwiek odpowiedziałem na to podstawowe pytanie: "kim jest dla mnie Jezus Chrystus? idą za tą odpowiedzią konkretne i życiowe następstwa. Nawet jeśli wzruszyłem obojętnie ramionami, to odpowiedź taka pociąga za sobą naturalne konsekwencje i nie mogę być zdziwionym, kiedy życie moje układa się tak, a nie inaczej. Sam to wybrałem.
Podobnie zresztą, powiedzenie: "Chrystus jest Panem mojego życia" jest związane z naturalnymi konsekwencjami. Uznanie Chrystusa za Mesjasza, za Syna Bożego, to uznanie go za cierpiącego Mesjasza, za ukrzyżowanego Syna Bożego, ze wszystkimi tego konsekwencjami. Św. Piotr jest przykładem postawy, która często ma miejsce wśród dzisiejszych katolików. Radośnie i hurra-optymistycznie wyznajemy, że Jezus jest Panem, składamy piękne deklaracje przy śpiewie "alleluja", ale kiedy w życiu pojawiają się trudności, kiedy deklaracje wymagają potwierdzenia i nasze radosne uznanie Jezusa za Pana staje się mniej radosne, a bardziej wymagające, to wtedy tak trudno nadal trwać przy Chrystusie mimo przeciwności. Uczestnictwo w wielkich zgromadzeniach i manifestacjach związanych z kolejnymi pielgrzymkami Papieża, wydaje się o wiele łatwiejsze i mniej wymagające niż codzienne życie przykazaniami ... niż trwanie przy Bogu w chwilach trudnych, w chwilach doświadczeń i cierpień.
Alleluja przeradza się wtedy w gorzkie niezrozumienie i wyrzuty, chwalebny Chrystus oddala się i staje się niezrozumiały, bo zaczął mówić -jak w dzisiejszej Ewangelii- o tym, że musi cierpieć, o śmierci, o opuszczeniu, o rzeczach przykrych i niekoniecznie hurra-optymistycznych.
Przypominam sobie dzień moich prymicji ... gloria i chwała, dokoła wszyscy "kadzą", Jezus jest moim Panem .... wszyscy radośni, podniośli i uśmiechnięci ...
A później przychodzą dni szare i przykre, przychodzą kłopoty, choroba, niezrozumienie innych, porażki i potknięcia. Już nie ma euforii i podniosłych deklaracji ... i tylko motto z obrazka prymicyjnego przypomina czasami : "Tobie Panie zaufałem, nie zawstydzę się na wieki ..." I czy aby o tym pamiętam na co dzień, czy nie rodzi się czasami pokusa zniechęcenia, rezygnacji, zapomnienia, że Jezus jest naprawdę Panem mojego życia ....?
Albo dzień Waszego ślubu ... jakże bardzo byliście wzruszeni i radośni, jak bardzo uroczyści wypowiadając słowa przysięgi małżeńskiej ... Podniosła ceremonia w kościele, kwiaty, życzenia, prezenty i radość przyjęcia weselnego ... gloria i chwała, dokoła wszyscy "kadzą", Jezus jest Panem naszego życia ... nawet przyjęcie było bezalkoholowe ....... wszyscy radośni, podniośli i uśmiechnięci ...
A później przychodzą dni szare i przykre, przychodzą kłopoty, choroba, niezrozumienie współmałżonka, porażki i potknięcia. Już nie ma euforii i podniosłych deklaracji ... jest szarość życia codziennego i czy rzeczywiście Jezus jest nadal Panem Waszego życia?
To tak łatwo powiedzieć: Chryste, jesteś Panem mojego życia ....
Tak łatwo powiedzieć ...
HOMILIA II
Kiedy Bóg psuje nasze plany
Piotr miał genialny plan. Odnalazł Mesjasza, postawił na Niego wszystko, a teraz słyszy, że Jego Mistrz idzie na śmierć. Reaguje absolutnie po ludzku: łapie Jezusa na bok i zaczyna Mu to wybijać z głowy. Odpowiedź, jaką słyszy, jest jak uderzenie w twarz: „Zejdź Mi z oczu, szatanie! Jesteś Mi zawadą”.
Greckie słowo użyte w tym miejscu na określenie zawady to skandalon – przeszkoda, pułapka, potknięcie. Piotr, w swojej jak najbardziej szczerej trosce, stał się dla Boga przeszkodą. Chciał Chrystusa bez krzyża, sukcesu bez cierpienia, zmartwychwstania bez Piątku.
My robimy dokładnie to samo. Urządzamy sobie wygodne chrześcijaństwo, w którym Bóg ma być gwarantem naszego spokoju, zdrowia i sukcesu. A kiedy przychodzi trud, cierpienie albo niesprawiedliwość, czujemy się oszukani. Jeremiasz kręci się w tym samym kołowrotku. Mówi wprost: „Uwiodłeś mnie, Panie, a ja pozwoliłem się uwieść […] stałem się codziennym pośmiewiskiem”. Bóg nie obiecywał Jeremiaszowi komfortu. Obiecał mu prawdę.
Pisarz C.S. Lewis po śmierci swojej żony napisał w Anatomii smutku słowa, które idealnie oddają ten stan: „Kiedy idziesz do Boga z prośbą o pomoc, a Ostatnie Drzwi zostają ci zatrzaśnięte przed nosem, łatwo pomyśleć, że Bóg jest okrutny. Ale może jest po prostu realistą? Może dom, który próbujesz zbudować, jest domkiem z kart, a:
Bóg pozwala mu się zawalić, żebyś zbudował coś trwałego?”.
Rzymianie w czasach Pawła doskonale wiedzieli, czym jest ofiara. Zabijało się zwierzę, paliło na ołtarzu i sprawa była zamknięta. Paweł pisze coś zdumiewającego: „dajcie ciała swoje na ofiarę żywą”.
Bóg nie chce twojej śmierci na ołtarzu. Chce twojego życia w codzienności.
„Ofiara żywa” kosztuje więcej niż jednorazowy zryw. To decyzja, by nie oddawać zła za złe, kiedy w pracy ktoś cię obgaduje.
To zgodzenie się na to, że twoje życie nie należy już w pełni do ciebie, ale do Kogoś, kto kocha cię bardziej niż ty sam siebie.
Tracić życie dla Chrystusa to nie znaczy szukać cierpienia na siłę. Cierpienie samo nas znajdzie. Chodzi o to, by nie uciekać przed miłością, kiedy ta zaczyna kosztować. Nawracanie się to nie jest zmiana kilku nawyków. To całkowite odnowienie umysłu – zmiana sposobu, w jaki patrzymy na porażkę, strata i sukces.
Jeśli dzisiaj czujesz, że Bóg popsuł twoje plany, nie uciekaj. Może po prostu zburzył twój domek z kart, bo ma dla ciebie prawdziwy dom.
Jak dzisiaj wygląda twój „krzyż” – czy traktujesz go jak życiową porażkę, czy jak miejsce, w którym Bóg odnawia twój umysł?
HOMILIA III
Ogień, którego nie da się zgasić
Bóg nie proponuje nam bezpiecznej przystani. Proponuje nam ogień.
Jeremiasz ma dość. Został wyśmiany, upokorzony, znajomi z niego kpią. Podejmuje więc racjonalną – jak mu się wydaje – decyzję: „Koniec. Zamykam usta, nie będę już mówił w Jego imię”. I co się dzieje? Okazuje się, że nie potrafi. W głębi jego serca płonie pożar, którego nie da się zdusić żadnym kompromisem. Próba milczenia i udawania, że wszystko jest w porządku, boli go bardziej niż drwiny tłumu. Nie da się żyć w kłamstwie, kiedy raz dotknęło się Prawdy.
Piotr w dzisiejszej Ewangelii też szuka bezpiecznego rozwiązania. Słyszy o krzyżu i natychmiast próbuje odwieść Jezusa od Jerozolimy. Reaguje odruchem samozachowawczym: po co ryzykować? Po co pchać się pod topór? Chce oszczędzić Mistrza, ale w gruncie rzeczy walczy o własny komfort i własną wizję sukcesu. Świat podpowiada nam dzisiaj dokładnie to samo: dbaj o własną skórę, unikaj trudnych konfrontacji, nie wychylaj się.
Św. Paweł w Liście do Rzymian pisze wprost: „Nie bierzcie wzoru z tego świata”. W języku greckim użyto tu sformułowania, które oznacza dosłownie: „nie dawajcie się wtłoczyć w matrycę tego świata”. Świat ma dla nas gotowy szablon. Mówi: twój sukces zależy od stanu konta, twój spokój od braku problemów, a twoja wartość od tego, co piszą o tobie inni.
Niemiecki teolog i męczennik Dietrich Bonhoeffer, pisząc z hitlerowskiego więzienia, przestrzegał przed czymś, co nazwał tanią łaską. Tania łaska to chrześcijaństwo bez wymagań: przebaczenie bez nawrócenia, chrzest bez pójścia za Chrystusem, Ewangelia bez krzyża. Bonhoeffer pisał: „Tania łaska to towar wyrzucony na tandetę, przebaczenie bez pokuty. Droga łaska to dar, który kosztuje człowieka życie, ale właśnie dlatego daje mu jedyne prawdziwe Życie”.
Jezus nie żąda od nas cierpiętnictwa dla samego cierpienia. On mówi o uczciwości wobec własnej duszy. Jeśli próbujesz za wszelką cenę zachować swoje wygodne, poukładane życie – ostatecznie je tracisz. Zostajesz z pustymi rękami i ciągłym lękiem, że ktoś zabierze ci twój spokój. Kiedy przestajesz kręcić się wokół własnego ego i odważysz się stracić kontrolę dla Boga – zaczynasz żyć naprawdę.
W których miejscach swojego życia dajesz się wtłoczyć w wygodny szablon świata? I co musisz dzisiaj odpuścić, żeby w twoim sercu znów zapłonął ten sam ogień, który nie pozwalał milczeć Jeremiaszowi?
Homilia IV
Ogień, który nie daje spokoju
Jeremiasz ma dość. Nie jest to grzeczna modlitwa. Mówi Bogu: uwiodłeś mnie, ujarzmiłeś, zrobiłeś ze mnie pośmiewisko. To człowiek, który chciałby przestać wierzyć, przestać mówić, bo wiara kosztuje go zbyt wiele. Próbuje: „Nie będę Go już wspominał”. Ale wtedy słowo Boże zaczyna w nim palić jak ogień. Nie może go stłumić.
To ważne, bo pokazuje, że spotkanie z Bogiem nie zawsze daje pokój. Czasem daje ogień. Wielu z nas szuka w wierze przede wszystkim ukojenia, porządku, prostych odpowiedzi. A Bóg bywa niewygodny. Nie dlatego, że chce nas dręczyć, ale dlatego, że prawda i miłość nie mieszczą się w naszych planach.
Piotr w dzisiejszej Ewangelii jest po tej samej stronie, co nasz lęk. Słyszy, że Jezus ma cierpieć i zostać zabity. Reaguje troskliwie: „Panie, niech Cię Bóg broni!” Brzmi to pobożnie, po ludzku. Ale Jezus odpowiada ostro: „Zejdź Mi z oczu, szatanie”. Dlaczego tak mocno? Bo Piotr chce Boga bez krzyża, wiary bez ceny, miłości bez ryzyka. To jest pokusa nie tylko Piotra. To nasza codzienna pokusa.
Mówimy: chcę być dobry, ale nie za bardzo. Chcę wierzyć, ale żeby nikt mnie nie uznał za dziwaka. Chcę kochać, ale żeby mnie to nie kosztowało. Chcę mówić prawdę, ale żeby nie narazić się szefowi, rodzinie, znajomym. Wtedy Bóg przestaje być Bogiem, a staje się ozdobą naszego życia.
Paweł pisze: nie bierzcie wzoru z tego świata, przemieniajcie się przez odnawianie umysłu. Świat uczy nas kalkulacji: co mi się opłaca, co da mi spokój, jak uniknąć konfliktu. Bóg uczy czegoś innego: rozeznawać Jego wolę, nawet gdy jest trudna. „Żywa ofiara” to nie ofiara, która umiera, ale życie, które codziennie oddajemy Bogu w konkretach: w małżeństwie, w pracy, w samotności, w starości, w chorobie.
Jeremiasz chciał zamilknąć. Może ty też chcesz zamilknąć. Masz dość: dość Kościoła, dość modlitwy, dość mówienia o Bogu, bo czujesz, że to nic nie zmienia albo że inni cię przez to oceniają. Jeremiasz pokazuje, że z Bogiem można się kłócić, można Mu powiedzieć: mam dość. Ale nie można Go zagłuszyć. Jeśli naprawdę Go spotkałeś, Jego słowo będzie w tobie jak ogień. Nie po to, żeby cię zniszczyć, ale żeby cię prowadzić.
Może dzisiaj Bóg pyta cię: gdzie jesteś? Czy twoja wiara jest tylko spokojnym przyzwyczajeniem, czy ogniem? Czy nie próbujesz mówić innym: „nie bierz swojego krzyża, to nie ma sensu”, bo sam boisz się krzyża? Jezus nie każe nam szukać cierpienia. Ale mówi wyraźnie: kto chce zachować swoje życie, straci je. To jest zaproszenie do wolności: przestań kurczowo trzymać się swojego obrazu, swojego bezpieczeństwa, swojego „ja”. Wtedy zobaczysz, co Bóg może z tobą zrobić.
Homilia V
Krzyż nie jest po to, żeby cię zniszczyć
Jezus mówi: „Jeśli kto chce pójść za Mną, niech się zaprze samego siebie, niech weźmie krzyż swój i niech Mnie naśladuje”. Te słowa bywają źle rozumiane. Wielu dorosłych myśli, że „zaprzeć się siebie” to znaczy: nie mieć potrzeb, nie stawiać granic, znosić wszystko, dać się wykorzystywać. To nieprawda. Jezus nie wzywa do samozniszczenia. Wzywa do tego, by przestać być dla siebie najwyższą wartością.
Spójrzmy na Piotra. On nie jest złym człowiekiem. Chce chronić Jezusa. Ale jego troska ma jeden błąd: chce, żeby Jezus pasował do ludzkich oczekiwań. Mesjasz, który cierpi, nie mieści się w głowie. W naszej głowie też często nie mieści się Bóg, który przegrywa, milczy, nie rozwiązuje problemów. Wolimy Boga skutecznego. A Jezus pokazuje, że droga do życia prowadzi przez stratę.
Słowa „kto chce zachować swoje życie, straci je” brzmią jak paradoks. Ale w dorosłym życiu ten paradoks jest bardzo konkretny. Małżeństwo, w którym każde broni swojego interesu, umiera. Przyjaźń, w której liczysz, ile dajesz i ile dostajesz, staje się transakcją. Praca, w której boisz się powiedzieć prawdę, powoli cię niszczy. Wiara, w której szukasz tylko pocieszenia, nie przetrwa próby. Chcesz zachować swoje życie – kontrolę, wygodę, dobre samopoczucie – i właśnie wtedy je tracisz.
Paweł mówi: „dajcie ciała swoje na ofiarę żywą”. To nie znaczy: zniszczcie ciało. To znaczy: oddajcie Bogu to, co najbardziej konkretne – swoje ciało, czas, siły, relacje, codzienność. Nie bierzcie wzoru z tego świata, który mówi: realizuj siebie, broń siebie, spełniaj się. Przemieniajcie się przez odnawianie umysłu. To jest praca na całe życie: uczyć się myśleć po Bożemu, a nie tylko po ludzku. Rozeznawać, co jest dobre, a nie tylko wygodne.
Krzyż, o którym mówi Jezus, to nie jest każde cierpienie. Nie każde cierpienie jest krzyżem. Krzyż to cierpienie, które przyjmujesz z miłości, z wierności, z prawdy. Toksyczna relacja, w której ktoś cię niszczy, nie jest krzyżem – z niej trzeba wyjść. Ale cierpienie, które przychodzi, gdy kochasz do końca, gdy jesteś wierny mimo trudności, gdy mówisz prawdę mimo konsekwencji – to jest krzyż. I tylko taki krzyż prowadzi do zmartwychwstania.
Jezus nie kończy na cierpieniu. Mówi: „trzeciego dnia zmartwychwstanie”. To jest klucz. Krzyż nie jest ostatnim słowem. Ale bez krzyża nie ma zmartwychwstania. Bez zgody na stratę nie ma nowego życia. Bez umierania swoim wyobrażeniom nie ma spotkania z żywym Bogiem.
Dlatego warto zadać sobie pytanie: co teraz próbuję zachować za wszelką cenę? Może to, co próbujesz zachować, zabiera ci życie. Może Bóg zaprasza cię, byś coś wypuścił z rąk – nie po to, żebyś został z niczym, ale po to, żebyś mógł przyjąć coś większego. „Cóż bowiem za korzyść odniesie człowiek, choćby cały świat zyskał, a na swej duszy szkodę poniósł?” To pytanie nie jest tylko o duszę w zaświatach, ale o to, kim się stajesz. Możesz zyskać uznanie, wygodę, spokój – a wewnętrznie stać się pustym.
Jezus zaprasza: przestań być własnym bogiem. Nie musisz wszystkiego kontrolować. Nie musisz zawsze wygrywać. Możesz przyjąć swój krzyż – nie jako przekleństwo, ale jako drogę. Na tej drodze nie jesteś sam. On idzie nią pierwszy.